مقالات

فرمت های ذخیره سازی

فرمت های فشرده سازی تصویر

 

 

فرمت تصویری

به کیفیت و حجم تصویر در یک فریم، فرمت تصویری گویند. فرمت‌های ذخیره سازی تصویر جهت فشرده‌سازی حجم تصاویر ضبط شده به کار می‌روند که برخی از آنها عبارتند از:

M-jpeg

Mpeg2

Mpeg4

H.264

 

کدک (Codec) چیست؟

کدک یا کدکننده یک ابزار کدگذاری است دکه ویدئو را پردازش کرده و آن را به شکل جریانی از بایت‌ها ذخیره می‌کند. کدک از الگوریتم‌هایی برای کاهش اندازه فایل‌های صوتی و تصویری نیز استفاده می‌کند؛ سپس در زمان مورد نیاز آن را از حالت فشرده خارج می‌کند. کدک‌های مختلف هر کدام، از تکنولوژی خاصی برای رمزگذاری و فشرده کردن فایل‌های ویدئویی برای کاربردهای مختلف استفاده می‌کنند.

بسته به نوع کدکننده، عمل کدگذاری به دو شکل فشرده‌سازی با از دست دادن داده و بدون از دست دادن داده انجام می شود.

 

فشرده سازی با از دست دادن داده (Lossy Compression)

اگر به دنبال فایل‌های با اندازه محدود و کنترل شده هستید فشرده سازی با از دست دادن داده، مناسبترین گزینه به شمار می‌رود. در این نوع فشرده سازی، کیفیت در صوت یا تصویر یا هر دو تا حدودی کاهش می‌یابد؛ اما این امر در شرایط کنونی و در دنیایی که ذخیره و به اشتراک گزاری فایل‌ها روالی رایج به شمار می‌رود، اجتناب ناپذیر است. به عنوان مثال با اینکه حجم فایل قابل ذخیره با کیفیت بالا در بلو-رِی بیش از ۴۰ گیگابایت است اما این حجم برای دانلود و خرید اینترنتی بسیار ناکارامد است. نکته کلیدی در فشرده سازی با از دست دادن داده، استفاده از بالاترین کیفیت ممکن و فشرده سازی تا حد لازم برای کاربرد مورد نظر است. فشرده سازی در حقیقت راه رفتن بر روی لبه‌ی باریک حفظ کیفیت و تنظیم اندازه فایل است.

 

 

 

فشرده سازی بدون از دست دادن داده (Lossless Compression)

نحوه کار در فشرده سازی بدون از دست دادن داده بسیار شبیه الگوریتم فشرده سازی RAR و ZIP است که در آن فایل نهایی همان فایل اولیه است. با استفاده از یک الگوریتم هوشمند، کاهش کیفیتی در فایل ایجاد نمی‌شود اما این راه حل به دلیل عدم فشرده سازی قابل توجه، برای ذخیره سازی فایل‌های بزرگ مناسب نیست. علاوه بر این در انتقال فایل‌های آنلاین ویدئویی در اینگونه فشرده سازی نیاز به پهنای باند به مراتب بالاتر وجود دارد.

در صنعت فیلم و ادیت ویدئو نیز بسیار بعید است که از فرمت‌ ویدئویی فشرده سازی بدون از دست دادن داده استفاده شود. حتی تلویزیون‌های 4K که دارای تصاویری با رزولوشن بالا هستند که توسط دوربین‌های جدید تصویر برداری شده‌اند نیز مقداری فشرده‌سازی وجود دارد. با اینکه ویدئو‌های 4K بسیار زیبا و با کیفیت هستند اما از لحاظ حجم تفاوت بسیاری با فرمت‌های ویدئویی بدون فشرده‌سازی دارند.

در حالی که فیلم بلو-ری دارای حجم کمتر از ۵۰ گیگابایت است؛ اولین فیلم 4K قابل دانلود که در دسترس مصرف کنندگان است، بیش از ۱۶۰ گیگا بایت حجم دارد! از طرفی یک ساعت ویدئوی فول اچ‌دی بدون فشرده سازی، حجمی بیش از ۴۱۰ گیگابایت دارد که بسیار زیاد است. البته این مقدار فارغ از حجم صوتی است که خود می‌تواند اندازه‌ای حدود ۷ گیگابایت به ازای یک ساعت را بر این حجم بیافزاید. با تکنولوژی‌های کنونی، این حجم از صوت و تصویر برای بازار مشتریان غیرقابل استفاده است.

توجه به این نکته بسیار مهم است که کاربرد کدک‌ها فقط برای فشرده سازی فایل‌های صوتی و ویدئویی نیست. وقتی یک فایل با استفاده از کدک خاصی کدگذاری می‌شود، برای پخش آن در دستگاه‌های صوتی و تصویری، باید توسط همان کدک فایل را رمزگشایی کرد. عدم استفاده از کدک درست و یکسان، موجب ناسازگاری دستگاه‌ها یا مشکلات پخش ویدئو خواهد شد. این مشکلات در کانتِینرها یا بسته‌های ویدئویی جدید که شامل اغلب کدک‌های صوتی و تصویری مورد نیاز برای پخش فایل مورد نظر هستند تا حدود زیادی برطرف شده‌اند.

کدک‌های معروف

امروزه کدک‌های مختلفی در فایل‌های ویدئویی مورد استفاده قرار می گیرد که برخی از آن‌ها با گذشت زمان و افزایش ویژگی‌ها و کاربردهای مختلف دارای ورژن‌های مختلف هستند و برخی دیگر نیز کدک‌های جدیدی به شمار می‌روند. ورژن‌های مختلف MPEG، H.264، MPEG spinoffs، MJPEG، WMV، DivX، Sorenson 3، Quicktime 6، RP9، WMV 9 برخی از کدک‌های هستند که امروزه به کار می‌روند. در ادامه مهمترین کدک‌ها را مورد بررسی بیشتری قرار می‌دهیم.

XviD/DivX:

DivX یک کدک تجاری انحصاری است؛ در حالی که XviD یک کدک جایگزین مشابه است که با کدباز ارائه شده است. هر دو کدک می‌‏توانند خروجی یکدیگر را رمزگشایی کنند. هر دو این کدک‌ها در ساخت MPEG-4 نیز بکار گرفته شده‌‏اند. این کدکننده‏‌ها به طور گسترده، علی‌الخصوص در کدگذاری ویدئویی استفاده می‌شوند. مشخصه این کدک‌ها ابعاد نامحدود و سبک محاسبات کدگذاری آن‌ها می‌باشد در ادامه به برخی استانداردهای مرتبط با این کدک‌ها می‌پردازیم.

 

 

MPEG-4:

رایج‌ترین فرمت و کدک ویدئویی است. MPEG مخفف Moving Picture Experts Group یا گروه کارشناسان تصویر متحرک است که اشاره به گروه سازنده‌ی آن دارد. این کدک شامل بخش‌های مختلفی است که بخش دوم آن برای کدگذاری ویدئو استفاده می‌شود. این بخش، از کدکننده‌هایی مانند دیو ایکس یا ایکس‌وید برای کدگذاری ویدئو‌ها استفاده می‌کند. نکته قابل توجه اینجا است که با تمام مزایایی که این کدک دارد در حال حاضر در به روز رسانی‌های جدید از H.264 به طور گسترده استفاده می‌شود.

H.264:

محبوب‌ترین انتخاب برای ویدئو‌های با کیفیت بالا است. این کدک از هر دو نوع فشرده سازی با و بدون از دست دادن داده استفاده می‌کند که این امر بستگی به تنظیمات کدگذاری مدنظر مانند نرخ فریم، کیفیت، اندازه فایل هدف و دیگر تنظیمات دارد. در این کدک برای کدگذاری صوتی از کدک‌های صوتی AAC یا MP3 بسته به سایز و کیفیت مد نظر شما استفاده می‌شود.

H.264 تا دو برابر کارآمدتر از فشرده‌سازی MPEG-4 اولیه است. از طرفی این کدک خروجی فایل با سایز کوچک‌تری را ارائه می‌دهد و قابلیت پخش بر روی دستگاه‌های پخش مختلف بدون هیچ مشکلی در آن وجود دارد. در حال حاضر ویژگی‌های H.264 در داخل کدک MPEG-4 جدید نیز گنجانده شده است که با عنوان AVC شناخته می‌شود. با توجه به وجود کدک‌های مختلف، چالش اصلی آینده در این حوزه، کار بر روی کدکی است که به تکنولوژی کدگذاری خاصی متکی نباشد و به عنوان بسته‌ی کدکی عمل کند که شامل روش‌های مختلف کدگذاری در یک بسته باشد.

 

 

 

کانتِینر (Container) چیست؟

هدف از بسته‌های ویدئویی یا کانتِینرها، گردآوری فایل‌های صوتی و ویدئویی و کدکننده در یک بسته است. علاوه براین کانتِینر شامل اطلاعاتی از فیلم‌های دی وی دی یا بلورِی مانند زیرنویس، افزونه‌های صوتی مانند زبان‌های مختلف برای فیلم است. یک کانتِینر معمولی همانند یک فایل اجرایی (.exe) در ویندوز اجرا می‌شود. کانتِینرها از فایل .bat در سیستم عامل استفاده می‌کنند تا به سیستم عامل اعلام کنند که عملیاتشان شامل دستورات اجرایی است که باید با هم اجرا شوند تا نتیجه‌ی مورد نظر بدست آید.

کانتِینرهای معروف

کانتِینرها به دلیل کاربرد مهم و وسیعی که دارند دارای انواع گوناگونی هستند که هر کدام کاربرد خاص خود را دارد. MP4، AVI، FLV یا Flash Video، MOV، OGG، OGM، OGV، MKV، VOB، ASF برخی از کانتِینرهای رایج امروزی هستند. در ادامه مهمترین کانتِینرها را مورد بررسی بیشتری قرار می‌دهیم.

(Flash Video (.flv, .swf:

قبل از این‌ که شرکت ادوبی در سال ۲۰۰۵ ماکرومدیا را خریداری کند، فلش توسط شرکت ماکرومدیا ارائه شده بود. فلش قدیمی‌ترین کانتِینری است که به دلیل برخی محدودیت‌ها در حال انقراض است. از ابتدا شرکت اپل به این کانتِینر روی خوشی نشان نداد و استیو جابز این فرمت را به عنوان فایلی دارای باگ معرفی کرد که این امر باعث شد تا دستگاه‌های با سیستم عامل iOS از این فرمت پشتیبانی نکنند؛ این محدودیت شروع مرحله‌ی انقراض این فرمت بود. در حال حاضر استاندارد HTML5 جایگزین این فرمت شده است به طوری که امروزه ویدئوهای آنلاین کمی را با فرمت فلش می‌توان مشاهده کرد.

 

 

 

MKV:

فرمت MKV به سرعت در حال رشد است. طراحی آن به گونه‌ای است که در آینده نیز قابل استفاده باشد. کانتِینر آن بسیار سازگار و کارآمد است زیرا تقریبا از هر فرمت صوتی و ویدئویی پشتیبانی می‌کند به گونه‌ای که آن را به یکی از بهترین روش‌ها برای ذخیره فایل‌های صوتی و ویدئویی تبدیل کرده است. همچنین این کانتِینر از فایل‌های زیرنویس مختلف که با فرمت‌های متفاوتی کدگذاری شده‌اند نیز پشتیبانی می‌کند. ویژگی دیگر این کانتِینر، بازیابی خطا است که امکان پخش فایل‌های آسیب دیده را نیز فراهم می‌کند. مجموع این ویژگی‌ها باعث می‌شود تا این کانتِینر از محبوبیت بیشتری برخوردار شود.

MP4:

فرمت MP4 بهترین فرمت پیشنهادی برای آپلود ویدئو در وب است. همچنین سرویس‌های اینترنتی مانند ویمئو و یوتیوب نیز این فرمت را ترجیح می‌دهند. کانتِینر MP4 از کدگذاری MPEG-4 یا H.264 استفاده می‌کند. همچنین این کانتِینر از AAC یا AC3 برای صوت استفاده می‌کند. بیشتر دستگاه‌های امروزی از این فرمت و کانتِینر پشتیبانی می‌کنند. همچنین این بسته‌ی ویدئویی برای ویدئوهای آنلاین بسیار محبوب است و شما با کاربرد آن کمتر به مشکل برخواهید خورد.

لازم به ذکر است کانتِینر صرفا محلی برای ذخیره‌ی صوت و ویدئو و کدک است از این رو کانتِینر به تنهایی شامل بیت‌های اطلاعاتی غیر قابل استفاده است. در اصل توسط کدک است که ویدئو و صوت، کدگشایی و قابل پخش می‌شود.

در نهایت اگر به دنبال پاسخ این سوال هستید که چه کدک یا کانتِینری بهترین گزینه برای استفاده است. به نظر می‌رسد H.264 به سرعت به یک کدک استاندارد تبدیل شود همچنین MP4 و MKV کانتِینر بهتری به نظر می‌رسند ولی MP4 از محبوبیت بیشتری برخوردار است زیرا دستگاه‌های پخش زیادی از آن پشتیبانی می‌کنند و سایت‌های ویدئویی معروف از آن استفاده‌ی گسترده‌ای می‌کنند. در نهایت انتخاب باشما است و گزینه‌های دیگری نیز ممکن است در شرایط مختلف برای شما کاربرد خوبی داشته باشد.

 

تفاوت بین فرمت‌های مختلف فشرده سازی ویدیویی در چیست ؟

 

 

 

ذخیره 

همانطور که می‌دانید امروزه فرمت‌های مختلف و متنوع ویدیویی وجود دارند که بسیاری از دستگاه‌ها قادر به پخش اغلب آنها هستند ولی چرا باید این همه فرمت مختلف وجود داشته باشد تا هم ما و هم دستگاه‌ها و تولید کنندگانشان به زحمت بیافتیم و بعضی اوقات هم حسابی گیج شویم که چطور فلان فرمت ویدیور را پخش کنیم؟ به نظر شما تفاوتی اساسی و حیاتی بین فرمت‌های DivX و XviD ویا بین MP4 و MKV وجود دارد؟ با این همه فرمت بهتر است هنگام دانلود کردن یا ریپ کردن یک DVD از کدام فرمت استفاده کنیم؟

در حقیقت دنیای فرمت‌های ویدیویی می‌تواند به زیبایی هر چه تمام تر گیج کننده باشد ولی این وسط نکاتی وجود دارد که دانستن آنها می‌تواند کمک زیادی در راستای انتخاب صحیح فرمت برای ما داشته باشد. اول اینکه فرمت‌های ویدیویی (Container) مثل AVI، خیلی بیشتر از یک پسوند فایل یا یک کدک ویدیویی هستند.

Container به آن دسته از فرمت فایل‌ها گفته می‌شود که چند فایل و چند نوع داده همزمان در یک فایل قرار داده شده باشند. مثل فایل‌های ZIP و یا DLL ویندوز. container یک فرمت خاص فایل است که می‌تواند کُدِکهای (Codec) مختلفی از قبیل DivX یا x264 را برای فشرده‌سازی اطلاعات ویدیویی مشخص با استانداردهایی مانند MPEG-4 یا H.264، را مورد استفاده قرار دهد و از این طریق منجر به کاهش حجم فایل ویدیویی شود.

 

 

کدک (Codec) چیست؟

ما از کدک ها و کانتینرها گفتیم ولی اصلا خود این کدک ها چه هستند؟ اکثر فایل‌های ویدیویی مانند عکس‌هایی که با دوربین شکار می‌کنید فشرده شده هستند تا فضای کمتری را اشغال کنند. اگر به همین 2 سال پیش نگاه کنید، وسایل ذخیره‌سازی دیجیتال اینقدرها هم پیشرفته و قدرتمند نبودند و بشر واقعا به فشرده‌سازی فایل‌های خود نیاز مبرم داشت. یک دیسک Blu-Ray معمولا ظرفیتی معادل 30 تا 50 گیگابایت دارد که اگر بخواهید فایلی با این حجم را دانلود کنید یا بر روی دیسک سخت خود ذخیره کنید، احتمالا به کمبود فضا مشکل برخواهید خورد مگر اینکه به معدن هارد دیسک دسترسی داشته باشید. به همین منظور و در راستای کاهش حجم فایل‌های ویدیویی، آنها را فشرده می کنند تا با کمی افت کیفیت که معمولا قابل تشخیص هم نیست، حجم فایل‌ها چندین برابر کاهش یابد.

یک کدک وظیفه فشرده‌سازی و یا برعکس آن یعنی بازگرداندن به حالت اولیه (Decode) را انجام می‌دهد. یک کدک بر اساس قانون خاصی فایل ویدیویی شما را تفسیر کرده و آماده پخش برروی صفحه نمایشگر می‌کند. بر روی کامپیوترهای شخصی و در واقع در سیستم‌عامل خود، معمولا تعدادی از کدک‌ها را به طور پیش فرض دارید. اگر به کدک‌های بیشتری نیاز داشته باشید می‌توانید آنها را جداگانه دانلود و نصب کنید یا اینکه از نرم افزارهای پخش مثل VLC و یا K-Lite Codec Pack استفاده کنید. این پلیرها در دل خود مجموعه کاملی از کدهای مختلف را داشته و به این ترتیب از پس پخش اکثر فرمت‌های صوتی و ویدیویی برمی‌آیند. اگر قرار باشد یکی از این ها را به شما پیشنهاد کنیم، نرم افزارهای پخشی مثل VLC یا KM Player بهتر و راحت تر از نصب کدک‌ها بصورت جداگانه هستند.

تعدادی از کدک ها رایج

  • FFmpeg: شامل فرمت هایی مثل MPEG-2 است که برای ذخیره‌سازی در DVD ها مورد استفاده قرار می‌گیرد یا فرمت MPEG-4 که در فروشگاه iTunes توسط اپل و یا در برخی از سرویس‌های اشتراک گذاری ویدیو آنلاین بکار گرفته می‌شود.)
  • DivX: که با انواع مشخصی از فایل‌های MPEG-4 کار می‌کند و معمولا برای تبدیل دی‌وی‌دی‌ها در دوران قبل از روی کار آمدن فرمت‌های HD استفاده می شد..
  • XviD: که در حقیقت نسخه متن باز DivX به شمار می‌رود و در فضای آنلاین و مخصوصا اشتراک گذاری غیرمجاز محتوا بسیار محبوب است. حجم فایل‌های XviD با همان کیفیت DVD تقریبا یک‌سوم فایل اصلی است.
  • X264: که معمولا به منظور فشرده‌سازی ویدیوهای H.264 به کار می‌رود ( که معمولا با عنوان MPEG-4 AVC شناخته می شود) و عموما با ویدیوهای HDD سر و کار دارد.

به جز موارد ذکر شده، کدک‌های دیگری هم وجود دارند که قید کردن آنها جز گیج کردن من و شما تاثیری نخواهد داشت. ما به جای اینکه برای شناخت همه کدک ها تلاش کنیم، ذهن خود را روی مهمترین آنها متمرکز می‌کنیم.

کانتینر (Container) چیست؟

حالا که اطلاعات خوبی از کدک های ویدیویی بدست آوردیم به سراغ رییس اصلی یعنی Container می‌رویم. فرمت فایل ویدیویی را به‌عنوان یک حامل (Container) یا پوشش (Wrapper) تعریف می‌کنند. در واقع این پوشش یک فرمت متافایل است که مشخصات آن، نحوه ذخیره‌سازی و کدگذاری دیتا و متادیتا را مشخص می‌کند. به‌عبارت ساده‌تر، وقتی به یک فایل چندرسانه‌ای نگاه می‌کنید، متوجه خواهید شد که نام فایل با پسوندی مانند .mov، .avi، .mp4 و... ختم می‌شود. این پسوندها در واقع فرمت فایل ویدیویی را نشان می‌دهند. اساسا ویدیوها در حامل‌های تلفیق‌کننده اطلاعات یا فرمت‌های پوشاننده‌ای بسته‌بندی می‌شوند که تمام اطلاعات مورد نیاز برای ارایه ویدیو را در خود نگهداری می‌کنند. کانتینرها حاوی انبوهی از اطلاعات بسیار متفاوت هستند. این اطلاعات می‌توانند شامل مواردی مانند کدک ویدیو، کدک صدا، متادیتا، زیرنویس، اطلاعات فصل‌های ویدیو، اطلاعات هماهنگ‌سازی و غیره باشند. یعنی در واقع می توانید کدک‌های مختلف صوتی و تصویری را به همراه زیرنویس با یکدیگر در یک کانتینر ذخیره کنید شما می‌توانید فرمت‌های فایل ویدیویی یا همان کانتینرها را به‌عنوان جعبه‌هایی در نظر بگیرید که تمام این اطلاعات را در خود جا می‌دهند (بسیار شبیه به کاری که یک فایل Zip یا Rar انجام می‌دهد( یکی از این کانتینرها ابر کانتینر MKV و بسیار محبوب است که می‌تواند بیشمار فایل صدا و یا زیر نویس را در دل خود جای دهد.

پس بطور خلاصه کانتینرها در دل خود کدک‌های مختلف صوتی و تصویری را به همراه اطلاعات دیگر مانند زیرنویس فیلم جای می‌دهند به عنوان مثال کاربر می‌تواند از کدک H264 برای ذخیره ویدیو با رزولوشن 1080p در کنار کدک صدای دالبی یا کدک کم حجم تر صدای mp3 استفاده کند. همه این امکانات به شما اجازه می دهند تا کنترل بهتری روی خروجی نهایی از نظر کیفیت و حجم فایل خروجی داشته باشید.

از کانتینرهای رایج می توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

  • AVI
  • Matroska یک پروژه متن باز است که به صورت پسوندMKV استفاده می گردد و امروزه تقریبا تمام فایل‌های HDD در اینترنت با این فرمت به اشتراک گذاشته می‌شوند.
  • MP4 که توسط اپل و در iTunes به شدت همه گیر شده است.
  • MOV که توسط اپل خلق گردیده است.

تفاوت اساسی بین این کانتینرها فقط به پشتیبانی آنها از کدک های متفاوت محدود نمی شود بلکه موارد دیگری مثل نوع زیرنویس و آنچه که کانتینرها در بردارند از وجوه تمایز آنها به شمار می رود. یکی از محبوب ترین کاتینرها MKV است که تعداد زیادی از کدک ها و ویژگی های متفاوت را شامل می شود و همین جامعیت آن موجب محبوبیت دو چندان آن گردیده است.

 

 

H.265 در برابر H.264؛ نگاهی به برتری‌های استاندارد جدید فشرده‌سازی ویدئو

 

 

 

ذخیره 

استاندارد فشرده‌سازی ویدئویی H.264 سال‌ها است که به عنوان بهترین روش برای فشرده‌سازی فایل‌های ویدئویی استفاده می‌شود. اما استاندارد جدید H.265 یا HEVC آمده است تا با یک دوم حجم در همان کیفیت، H.264 را منسوخ کند.

 هر موقع که فیلم یا سریالی را دانلود می‌کنید، به تماشای یک فیلم بلو-ری می‌نشینید و یا ویدئوهای اینترنتی را مشاهده می‌کنید، به احتمال زیاد ویدئویی که می‌بینید با استاندارد H.264 کدگذاری شده است.

به طور کلی تمام ویدئوهایی که با آن‌ها سروکار داریم، از قبل به نحوی فشرده شده‌اند تا برای مصارف معمول حجم معقولی داشته باشند. از ویدئوهای بدون افت کیفیت (Lossless) تنها در مصارف خاصی مانند ساخت فیلم در استودیو‌های فیلم‌سازی استفاده می‌شود. جالب است بدانید هر دقیقه از یک ویدئوی فشرده‌ نشده‌ی فول اچ‌دی، ۷ گیگابایت فضا اشغال خواهد کرد و بنابراین یک فیلم دو ساعته در صورتی که فشرده نشده باشد ۸۴۰ گیگابایت حجم خواهد داشت.

تمام ویدئوهایی که با آن‌ها سروکار داریم، از قبل به نحوی فشرده شده‌اند.

قبل از اینکه به معرفی استاندارد جدید و مقایسه‌ی آن با استاندارد قدیمی بپردازیم، بهتر است ابتدا ببینیم کدگذاری ویدئویی به چه معنا است و با اصطلاحات مربوط به استانداردهای فشرده‌سازی ویدئو بهتر آشنا شویم.

 

 

فرمت‌های کدگذاری ویدئو

فرمت‌های کدگذاری بر روی ویدئو (video coding format) که با نام «استانداردهای فشرده‌سازی ویدئویی» نیز شناخته می‌شوند، قالب‌هایی برای ارائه، ذخیره‌سازی و یا انتقال محتوای دیجیتال هستند. مثال‌هایی از فرمت‌های کدگذاری عبارتند از MPEG-2 Part 2MPEG-4 Part 2H.264 (MPEG-4 Part 10), HEVCTheoraDiracRealVideo RV40, VP8, و VP9. باید به این نکته توجه داشت که این فرمت‌های کدگذاری تنها برای ویدئو هستند و فایل‌های صوتی را نمی‌توان به وسیله‌ی آن‌ها فشرده کرد. ویدئویی که توسط یکی از این استاندارد‌ها کدگذاری شود، باید همراه با یک فایل صوتی که با استاندارد مربوط به خودش کدگذاری شده است، در یک «ظرف حمل محتوای دیجیتال» یا کانتِینر بسته‌بندی شود. در ادامه راجع به کانتینرها بیشتر توضیح خواهیم داد.

کُدِک های ویدئویی

نباید فرمت‌های کدگذاری ویدئویی را با کدک‌های ویدئویی اشتباه گرفت. نرم‌افزار یا سخت‌افزار خاصی که قادر به فشرده‌سازی و یا غیر فشرده‌سازی با استفاده از یک استاندارد کدگذاری ویدئویی خاص باشد، کُدِک ویدئویی (Video Codec) نامیده می‌شود. برای مثال می‌توان به کدک  Xvid اشاره کرد که با استفاده از استاندارد  MPEG-4 Part 2 ویدئوها را فشرده می‌کند. برای مقایسه‌ی دو اصلاح مطرح شده می‌توان از این مثال استفاده کرد: نسبت «فرمت کدگذاری» به یک «کدک ویدئویی» مانند نسبت «زبان برنامه نویسیبه یک «کامپایلر» مثل GCC است.

پس این میان تکلیف پسوند فایل‌ها، مانند پسوند معروف mkv چه می‌شود؟

ظروف حمل محتوای دیجیتال یا کانتِینرها

 

 

 

یکی از اشتباهات رایج دیگر، اشتباه گرفتن «ظروف حمل محتوای دیجیتال» با استانداردهای کدگذاری و یا کدک‌های ویدئویی است. حتماً تا به حال تعریف و تمجید از «فرمت mkv» و کیفیت برتر آن نسبت به دیگر «فرمت‌ها و یا کدک‌های ویدئویی» را شنیده‌اید. حال آنکه چنین جملاتی از پایه غلط هستند. یک ظرف حمل محتوای دیجیتال (digital container format)، تنها قالبی برای در بر گرفتن ویدئو، صدا، منو، زیرنویس و موارد اینچنینی است. از جمله ظروف حمل محتوای دیجیتال می‌توان به نمونه‌های زیر اشاره کرد:

(mkv) Matroska، (flv) Flash Video، (avi) AVI، (mov) QuickTime File Format، (mp4) MPEG-4 ، (wmv) Windows Media Video، (3gp) 3GPP و (vob) Vob

 

این ظروف یا کانتینرها، تنها می‌توانند اطلاعات محدودی درباره‌ی اینکه ویدئو و صدای موجود در فایل به چه فرمتی ممکن است باشند به ما ارائه دهند. برای مثال ظرف flv تنها قادر به نگهداری از چند نوع فرمت‌ کدگذاری مانند H.264 است. همچنین فرمت‌های صوتی که این ظرف از آن‌ها پشتیبانی می‌کند نیز انگشت‌شمار هستند.

mkv  اساساً یک ظرف حمل محتوا است، نه یک استاندارد فشرده سازی و یا کدک ویدئویی

 

این درحالی است که ظرف mkv می‌تواند تقریباً هر فرمت ویدئویی و یا صوتی را در بر بگیرد و در عین حال قابلیت‌هایی مانند منو، داشتن چندین فایل صوتی و داشتن چند زیرنویس را نیز ارائه می‌دهد. پس دلیل محبوبیت mkv ربطی به کیفیت و یا میزان فشرده‌سازی آن ندارد؛ چرا که mkv اساساً یک ظرف حمل محتوا است، نه یک استاندارد فشرده‌سازی و یا کدک ویدئویی.